سیاست پارسی

راهکارهای آمریکا برای خروج آبرومندانه از منطقه غرب آسیا

سید سجاد موسوی شوشتری
سال‌های سال است که نامزدهای انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا برای جلب آرای مردم به کلیدواژه‌های جذابی مانند «توقف جنگ‌های بی‌پایان» یا «خروج نیروهای نظامی از خاورمیانه» متوسل می‌شوند. چه باراک اوبامای دموکرات و چه ترامپ جمهوری‌خواه از همین شعارها استفاده کردند، اما پس از پیروزی در انتخابات، دقیقاً خلاف این شعارها عمل کردند.
2773
به گزارش سیاست پارسی، 

تا این لحظه، تبلیغات ریاست‌جمهوری سال 2020 آمریکا هم از این قاعده مستثنی نبوده‌اند. در عین حال، نفوذ خارجی آمریکا صرفاً منحصر به اعزام نیروهای نظامی به کشورهای مختلف نیست، بلکه دخالت مخرب این کشور در زنجیره تأمین غذای بین‌المللی را نیز شامل می‌شود.

مجله فارن‌پالسی آمریکا طی گزارشی با اشاره به ضرورت کاهش سلطه آمریکا بر بازار تأمین مواد غذایی و همچنین کاهش شمار نیروهای آمریکایی در سرتاسر جهان، برخی راه‌های کاهش نفوذ مخرب آمریکا در خارج از مرزهای این کشور را یادآور شده است. آن‌چه در ادامه می‌خوانید، خلاصه گزارش فارن‌پالسی تحت این عنوان است: «2 راه ساده برای کاهش حضور خارجی آمریکا[3]».

 

قرن بیست‌ویکم: فرصت آمریکا برای برقراری صلح یا آغاز جنگ؟

نامزدهای دموکرات در انتخابات 2020 تقریبا همگی بر این عقیده اند که باید به جنگ های بی پایان آمریکا در منطقه غرب آسیا پایان داد.

نامزدهای دموکرات انتخابات ریاست‌جمهوری سال جاری در آمریکا، در مناظره ماه گذشته[4] پاسخ کم‌وبیش مشترکی به این سؤال دادند که چگونه قدرت آمریکا را در خاورمیانه اِعمال خواهند کرد. «جو بایدن» معاون اول «باراک اوباما» رئیس‌جمهور سابق، حمله سال 2003 به عراق را که خودش به عنوان سناتور به آن رأی مثبت داده بود، با شکست آمریکا در ویتنام مقایسه کرد. «ایمی کلوبشار» سناتور آمریکایی گفت «مدت‌هاست می‌خواهم نیروهایمان را به خانه برگردانم.» «الیزابت وارن» دیگر سناتور آمریکایی هم نظریه خود را این‌گونه خلاصه کرد: «باید نیروهای جنگی‌مان را [از خاورمیانه] خارج کنیم. آن‌ها کمکی به بهبود امنیتِ نه آمریکا و نه منطقه نمی‌کنند.»

همه آن‌ها درست می‌گویند. الآن فرصت مناسبی برای پایان دادن به تعهد آمریکا به لزوم حفظ برتری جهانی تحت تأثیر تفکرات جنگ سردی با تخصیص بودجه بیش از حد هنگفت نظامی (که از مجموع بودجه نظامی هفت کشور رتبه‌های دوم تا هشتم بیش‌تر است) و اعزام نیرو به هر هفت قاره جهان است. چنان‌که «استیون ورتیم» تاریخ‌دان و محقق، می‌نویسد: «قرن بیست‌ویکم، پس از آن‌که بالأخره از امپراتوری‌های استعماری و خصومت‌های جنگ سردی خلاص شدیم، آمریکا فرصت حکومت مسئولیت‌پذیرانه با هدف ترویج صلح را دارد[5]

 

اصلاح سیاست خارجی آمریکا به چیزی بیش از تغییر رئیس‌جمهور نیاز دارد

ترس آمریکا این است که اگر دست از سلطه خود بر جهان بردارد، قدرت های نوظهور دیگری چون چین جای او را می گیرند.

کارشناسان سیاست خارجی معتقدند حفظ حضور کنونی آمریکا در خارج از مرزهای از نظر استراتژیک غیرقابل‌دفاع[6] و از نظر مالی غیرقابل‌تداوم[7] است. شخص دونالد ترامپ هم چه در مناظرات انتخاباتی و چه به عنوان رئیس‌جمهور درباره اهمیت خروج نیروهای آمریکایی از سرزمین‌های «به خون آلوده[8]» خاورمیانه صحبت کرده است. با این وجود، اصلاح سیاست خارجی آمریکا صرفاً با جلوگیری از آغاز یک جنگ زمینی دیگر در خاورمیانه محقق نمی‌شود، چراکه حتی همان‌هایی هم که از لزوم فاصله گرفتن از مفهوم «برتری جهانی» آمریکا می‌گویند، باز هم هشدار می‌دهند[9] که اگر آمریکا سلطه خود بر جهان را کنار بگذارد، کشورهای دیگری مانند چین بر دنیا مسلط خواهند شد[10].

واقعیت این است که آمریکا می‌تواند گام‌هایی عملی برای پایان دادن به برتری جهانی‌اش در حوزه توسعه اقتصادی و هزینه‌های نظامی بردارد بدون آن‌که امنیتش به خطر بیفتد. از جمله این گام‌ها، تعمیم توزیع کمک‌های غذایی و مالی خارجی، کاهش و حذف هزینه‌های نظامی غیرضروری، و تبدیل برنامه‌های نظامی به طرح‌های صلح‌طلبانه است. این تغییرات تنها با عوض کردن رئیس‌جمهور اتفاق نمی‌افتند، بلکه نیازمند عوض کردن دیدگاه آمریکایی‌ها به رابطه‌شان با جهان هستند.

 

کمک‌های غذایی آمریکا به کشورهای در حال توسعه؛ دادن ماهی به جای آموزش ماهیگیری

حدود یک قرن است که آمریکا بر بازار تأمین مواد غذایی در دنیا تسلط دارد. این تسلط از دوران «رکود بزرگ» آغاز شد

حدود یک قرن است[11] که آمریکا بر بازار تأمین مواد غذایی در دنیا تسلط دارد. این تسلط از دوران «رکود بزرگ[12]» آغاز شد زمانی که دولت آمریکا یارانه‌های هنگفتی به حوزه کشاورزی اختصاص داد و این کشور را در اوایل دهه 1960 تبدیل به بزرگ‌ترین صادرکننده غلات در دنیا کرد. دولت آمریکا سپس صادرات گندم ارزان‌قیمت و اعطای کمک‌های غذایی به کشورهای در حال توسعه را در قالب برنامه‌هایی مانند «غذا در ازای صلح[13]» افزایش داد. این سیاست اگرچه قیمت غذا را در این کشورها کاهش داد، اما آن‌ها را به شدت وابسته به آمریکا کرد و موجب افزایش ناعدالتی[14] و تشدید جنگ‌های بین‌المللی و داخلی در کشورهای دریافت‌کننده غذا[15] و همچنین تأمین منافع کمپانی‌های بزرگ به قیمت ضرر کردن کشاورزان آمریکایی[16] شد.

در نتیجه همین وابستگی بود[17] که سال 2005 وقتی آمریکا بخش زیادی از صادرات و کمک‌های غذایی خود را متوقف کرد تا تبدیل به بزرگ‌ترین تولیدکننده اتانول به عنوان یک سوخت پاک در دنیا شود، قیمت مواد غذایی در جهان دو تا سه برابر شد[18] و مردم خاورمیانه و شمال آفریقا که بیش از 75 درصد حقوق خود را صرف خرید غذا می‌کردند[19]، دیگر نتوانستند از پس تأمین هزینه‌های خوراکی خود بربیایند. به علاوه، تولید اتانول نه تنها کمکی به حل معضل تغییر اقلیم کره زمین نکرد، بلکه کشاورزان آمریکایی را هم که در این حوزه سرمایه‌گذاری کرده بودند[20]، بدهکارتر از قبل کرد[21]. این در حالی است که دولت آمریکا در تمام این مدت باید به جای وابسته کردن کشورهای در حال توسعه به خود، هزینه صادرات ارزان‌قیمت یا کمک‌های غذایی به این کشورها را صرف توسعه صنایع کشاورزی در آن‌ها می‌کرد.

 

چماق اف-35 بر سر دوستان و دشمنان

تهدید دولت ترامپ علیه ترکیه مبنی بر قطع همکاری با این متحد عضو ناتو در صورت اقدام آنکارا به خرید پدافند هوایی از روسیه، صرفاً موجب شد تا روابط ترکیه-روسیه تقویت شود.

آمریکا در حوزه دفاعی هم نیازمند لغو پروژه‌هایی مانند جنگنده اف-35 است؛ پروژه‌ای که پیش‌بینی می‌شود طی 30 سال، 1/5 تریلیون دلار هزینه برای مالیات‌دهندگان آمریکایی به دنبال داشته باشد[22] و عملاً «بیش از حد بزرگ است و به هر قیمتی نباید شکست بخورد[23].» مشکل اف‌بی‌آی-35 آن است که تبدیل به ابزار آمریکا برای تأثیرگذاری بر هم متحدان و هم دشمنان شده است. متحدان آمریکا فارغ از سابقه حقوق بشری‌شان[24] به دنبال دریافت اف-35 هستند تا طبق محاسبات خود[25] دست برتر نظامی را در مناطق خود داشته باشند. دشمنان آمریکا هم در نتیجه تبلیغات درباره اف-35 به دنبال تقویت توان نظامی خود هستند و در نتیجه، تصور بروز یک جنگ سرد جدید هر روز قوی‌تر از روز قبل می‌شود[26].

این در حالی است که تاریخ نشان می‌دهد دیپلماسی قهرآمیز از طریق فروش تسلیحاتی معمولاً نتیجه معکوس می‌دهد. تهدید دولت ترامپ علیه ترکیه مبنی بر قطع همکاری با این متحد عضو ناتو در صورت اقدام آنکارا به خرید پدافند هوایی از روسیه[27]، صرفاً موجب شد تا روابط ترکیه-روسیه تقویت شود. فروش اف-35 به لهستان[28] یا عربستان[29] هم قطعاً گامی در جهت رفع اختلافات با روسیه یا تنش‌زدایی در خاورمیانه نیست. به این ترتیب یک‌جانبه‌گرایی قهرآمیز آمریکا با نگه داشتن چماق اف-35 بر سر دوستان و دشمنان، صرفاً مشکلات جهان را بدتر می‌کند.

 

ساختار سیاست خارجی آمریکا نیازمند تغییرات بنیادین است

کنار گذاشتن کامل مفهوم برتری آمریکا در جهان به گونه‌ای که در بالا بیان شد از ساختار کنونی حاکم بر سیاست خارجی آمریکا بسیار بعید است. در این ساختار، حتی افرادی هم که به اهمیت کنار گذاشتن اصل برتری در جهان اعتراف می‌کنند، باز هم صرفاً اعتقادی انتزاعی به ضرورت این کار دارند، نه اعتقادی عملی. این‌گونه اصلاحات نیازمند روی کار آمدن نامزدی ضدجنگ از جناح چپ یا راست یا نامزدی مناسب از حزب دموکرات[30] [منظور، «برنی سندرز»] هستند، اما اگر انجام شوند آمریکا را به کشوری محبوب‌تر در جهان و موفق‌تر از نظر اقتصادی در داخل تبدیل خواهند کرد.

 

 


[1] Statement by the President on Afghanistan Link

[2] How Many Bombs Did the United States Drop in 2016? Link

[3] 2 Easy Ways to Shrink America’s Overseas Footprint Link

[4] January Iowa Democratic Debate Transcript Link

[5] The Only Way to End ‘Endless War’ Link

[6] Defense Strategy for a Post-Trump World Link

[7] The Cost of Debt-financed War: Public Debt and Rising Interest for Post-9/11 War Spending Link

[8] Remarks by President Trump on the Situation in Northern Syria Link

[9] Why America Must Lead Again Link

[10] Implementing Grand Strategy Toward China Link

[11] A Short History of U.S. International Food Assistance Link

[12] رکود بزرگ لینک

[13] USAID and PL–480, 1961–1969 Link

[14] Counting the Costs of Agricultural Dumping Link

[15] U.S. Food Aid and Civil Conflict Link

[16] Cereal Secrets - The world's largest grain traders and global agriculture Link

[17] Dealing with the global food crisis Link

[18] Reflections on the global food crisis Link

[19] The World Food Crisis Link

[20] 2020 Farm Sector Income Forecast Link

[21] Agricultural Debt Continues to Increase Link

[22] Merger Mania: The Military-Industrial Complex on Steroids Link

[23] 30 Years: F-35 — Too Big To Fail? Link

[24] Mattis criticizes Turkey on human rights but still wants it to get stealth jets Link

[25] The F-35 has already freaked out Iran and changed everything in the Middle East Link

[26] Has a New Cold War Really Begun? Link

[27] No F-35, No Problem for Turkey: Russia Could Sell them Su-34s and S-400s Link

[28] The F-35 Will Revolutionize the Polish Airforce Link

[29] The United States Shouldn’t Sell the F-35 to Saudi Arabia Link

[30] Bernie’s World Link