نقطه عطف روابط ایران و هند در پی ناآرامی های دهلی

سرباز روح الله رضوی
2822
به گزارش سیاست پارسی، 

ناآرامی های روز چهارم اسفند 1398 از منطقه جعفرآباد واقع در شمال شرق شهر دهلی آغاز شد؛ یعنی درست یک روز قبل از سفر ترامپ به هندوستان. جمعی از زنان این منطقه مسلمان نشین، در ادامه سلسله اعتراضات مردمی مسالمت آمیز به تصویب قانون بازنگری تابعیت هند، تحصنی آرام را در منطقه جعفرآباد رقم زده بودند. در روز یکشنبه چهارم اسفند، یکی از چهره های سیاسی حزب حاکم، تهدید کرد که اگر این تحصن توسط پلیس جمع نشود، او خود اقدام به جمع کردن تحصن خواهد کرد. مدتی بعد جمعی اوباش کلاه کاسکت بر سر به همراه سلاح های سرد و نیز طبق برخی گزارشات سلاح های گرم، به محله مذکور حمله کردند. درگیری ها برای مدت چهار روز ادامه یافت تا اینکه در نهایت در روز 7 اسفند، با مداخله پلیس درگیری ها خاتمه یافت. خلال مدت این چهار روز، طبق آمار رسمی منتشره اقلا 50 تن جان خویش را از دست دادند که البته بسیاری معتقدند آمارهای واقعی فراتر از این ارقام است. چهار مسجد به آتش کشیده شده و نسخه های متعددی از قرآن نیز به آتش کشیده شدند. در حین این درگیری ها ده ها منزل و مغازه مردم مسلمان نیز تخریب گشت.

طبق آمار رسمی منتشره حداقل 50 تن جان خویش را از دست دادند که البته بسیاری معتقدند آمارهای واقعی فراتر از این ارقام است.

بجز دو پلیس جان باخته، اکثر کشته شدگان را مسلمانان شکل می دهند. مطابق با گزارشات تصویری متعدد، در بسیاری از موارد خود پلیس اقدام به ضرب و شتم معترضین مسلمان کرده است و نیز با مهاجمین در سرکوب مردم مسلمان معترض همراهی داشته است.

تصاویر متعددی از این وقایع در شبکه ها و سایت های مختلف خبری منتشر شد اما در ایران بخش خبری صدا و سیما با اشاره ای گذرا، این اعتراضات را با برخی اعتراضات صورت گرفته به سفر ترامپ به هند، بصورت یکجا پخش کرد و بدون ذکر تفاصیل از کنار آن عبور کرد. با گذشت چند روز از پایان ظاهری بحران، تصاویر و فیلم هایی از این رخداد در فضای رسانه های غیر رسمی داخلی کشور ایران منتشر شد که موجی از شوک را ایجاد ساخت. باز نشر این تصاویر در فضای غیر رسمی و مواضع پراکنده گرفته شده، در نهایت با موضع توییتری محمد جواد ظریف وزیر امور خارجه در تاریخ 12 اسفند همراه شد. ظریف در توییت خود به انگلیسی اینگونه نوشت:

«ایران موج خشونت‌های سازمان یافته علیه مسلمانان هند را محکوم می کند. برای قرن‌های متمادی ایران دوست هند بوده. از تمامی مقامات هندی دعوت می کنیم تا سلامتی و رفاه را برای تمامی شهروندان هند و نه فقط برای تفوق یک دسته اوباش احمق تضمین کند‌راه پیش رو در گفتگوی صلح آمیز و تضمین حاکمیت قانون واقع شده است.»

موضع توییتری وزیر خارجه ایران، به سرعت واکنش مقامات هندی را در پی داشت و در در روز 13 اسفند، جناب آقای چگنی به وزارت خارجه هندوستان احضار شد و مراتب اعتراض شدید نسبت به آنچه اظهارات مداخله جویانه ذکر شد به ایشان ابلاغ گشت.

علی رغم موضع سریع و تند هندوستان نسبت به توییت وزیر خارجه ایران، این کشور تا کنون نسبت به موضع ریاست مجلس و مهمتر از آن رهبر انقلاب واکنشی نشان نداده است

صبح روز 15 اسفند رییس کنونی مجلس شورای اسلامی آقای لاریجانی نیز اینگونه نسبت به وقایع دهلی واکنش نشان داد. و در نهایت بعد از ظهر روز 15 اسفند، رهبر انقلاب مجددا خلال توییتی نسبت به وضعیت مسلمانان هند ابزار نگرانی شدید کردند. در توییت مذکور که به زبان های فارسی و عربی و انگلیسی و اردو منتشر گشت اینگونه آمده است:

"قلب مسلمانان جهان از کشتار مسلمانان در هند جریحه دار است. دولت هند باید در مقابل هندوهای افراطی و احزاب طرفدار آنها بایستد و با توقف کشتار مسلمانان، از انزوای خود در جهان اسلام جلوگیری کند."

علی رغم موضع سریع و تند هندوستان نسبت به توییت وزیر خارجه ایران، این کشور تا کنون نسبت به موضع ریاست مجلس و مهمتر از آن رهبر انقلاب واکنشی نشان نداده است و بعید است که واکنشی مستقیم نشان دهد.با این حال، واکنش یک پارچه و محکم ایران که در مجموعه سه موضع گیری اخیر خود را نشان داد، حاوی پیام های صریحی برای طرف هند است که رسانه ها و نیز نخبگان هندی هر کدام از منظر خود بدان توجه داشته اند.

سایت ThePrint در یادداشتی با عنوان "همه کشورهای مسلمان مودی را دوست ندارند" با اشاره به سخنانی از نخست وزیر هندوستان که قبلا گفته بود کشورهای مسلمان حامی من هستند، اظهار داشت:

"اکثر کشورهای مسلمان که نسبتا دموکراتیک هستند، یا اقلا کشورهاییکه سیاست خارجی شان نسبت به افکار عمومی شان پاسخگوست، موضعی صریح علیه سیاست های ضد مسلمانان مودی اتخاذ کرده اند. کشورهای مستبدتر که بدنبال منافع راهبردی خود هستند و پرونده حقوق بشری مودی را نادیده می گیرند، تصمیم گرفته اند یا ساکت بمانند و یا اینکه از مودی استقبال کنند"

اشاره متن مشخصا به موضع کشورهایی مانند بحرین و امارات است که خلال سفر اخیر مودی، با اعطای نشان افتخار از مودی استقبال کردند اما از دیگر سو کشورهایی مانند ترکیه و مالزی و ایران، از سیاست های هند در عرصه داخلی انتقاد کرده اند. پایگاه های خبری متعدد دیگری نیز موضع ایران در قبال هند را تکان دهند و یا بی سابقه قلمداد کردند به گونه ای که شبکه خبری NDTV خبر انتقاد تویتری محمد جواد ظریف در ردیف موضع شورای حقوق بشر سازمان ملل ذکر و عنوان کرد.

ایران نشان داده است که اراده جدی در موضع اتخاذی خود داشته و آنچه بیش از همه می تواند هند را نگران سازد، تغییر سیاست موازنه ای قوایی است که ایران در روابط میان هند و پاکستان دنبال کرده است.

از دیگر سو، مقامات پاکستانی نتوانستند خوشحالی خویش را از مواضع اخیر جمهوری اسلامی ایران نسبت به وضعیت مسلمانان هند مخفی کنند. شاه محمود قریشی وزیر خارجه پاکستان که نزدیک ترین فرد کابینه عمران خان به محور سعودی تلقی می شود، با ریتوییت کردن موضع جناب آقای ظریف از موضع وی قدردانی کرد. عمران خان نخست وزیر پاکستان هم همین اقدام در قبال موضع توییتری رهبر انقلاب انجام داد و از موضع رهبری در کنار موضع اردوغان در مورد وضعیت مسلمانان هند و کشمیر قدردانی کرد.

ایران نشان داده است که اراده جدی در موضع اتخاذی خود داشته و آنچه بیش از همه می تواند هند را نگران سازد، تغییر سیاست موازنه ای قوایی است که ایران در روابط میان هند و پاکستان دنبال کرده است. هندوستان خوب می داند که واکنش جدی تر به مواضع ایران در قبال وضعیت مسلمانان هند، می تواند هزینه های منطقه ای جدی برایش بدنبال داشته باشد. نباید از یاد برد که پروژه های چابهار که اینک تنها پرونده باز اقتصادی میان ایران و هند تلقی می شود، برای هندوستان اهمیتی راهبردی و فرا اقتصادی داشته و برای همین است که تمامی تلاشش را در سال های تحریم ایران، برای معافیت طرح توسعه چابهار از تحریم های آمریکایی خرج کرده است.