اختلاف موافقان و مخالفان تصویب FATF در چیست؟

حسین حاجیلو
یکی از نقاط اختلاف منتقدین FATF با موافقین آن بر این بحث است که آنها ادعا دارند می توان FATF را دور زد، آن را تصویب کرد و چیز دیگری اجرا کرد ولی رفتار FATF نشان داده است که قوانین با چه جزییاتی تصویب و چگونه اجرا می شوند.
2830
به گزارش سیاست پارسی، 

در اسناد و ادبیات FATF چیزی به عنوان لیست سیاه وجود ندارد. یعنی کلمه بلک لیست (BlackList) در هیچ کجای این برنامه وجود ندارد و این هیولایی است که خود ما ساخته ایم. یک سری اقدامات مقابله ای وجود دارد که FATF از کشورهای دیگر می خواهد تا بر علیه کشور هدف اعمال کنند. آن اقدامات 9 مورد است و مهمترین آنها اقدام به شناسایی تقویت شده مشتری است. ما یک شناسایی مشتری عادی و یک شناسایی مشتری تقویت شده داریم.  

در این مورد از کشورهای می خواهد که در اقدامات خود با ایران شناسایی مشتری تقویت شده داشته باشند. بنابراین در FATF نه لیست سیاهی وجود دارد و نه قطع همکاری داریم آنچه وجود دارد فقط اقدامات مقابله ای است. هیچ یک از نه مورد، قطع همکاری با ایران نیست و چنین چیزی وجود ندارد.

 در اسناد و ادبیات FATF چیزی به عنوان لیست سیاه وجود ندارد. یعنی کلمه بلک لیست (BlackList) در هیچ کجای این برنامه وجود ندارد و این هیولایی است که خود ما ساخته ایم.

مساله دیگر این است که در سه سال و نیم گذشته که FATF این اقدامات بر علیه ایران را به حالت تعلیق درآورده بود همچنان بخش مهم که مهمترین اقدام مقابله ای و بخش اول است برقرار بود و همچنان بر علیه ما اعمال می شد، بنابراین ما می توانیم بگوییم ما به نوعی در لیست سیاه بودیم و بیرون نیامدیم. بعلاوه اینکه در هشت ماه گذشته سه مورد به موارد نه گانه اضافه شده بود و بعلاوه مورد اول، چهار مورد بر علیه ایران نیز اعمال می شد که با اضافه شدن پنج مورد دیگر به 9 مورد اقدام بر علیه ایران رسید.

در خصوص اثر این 9 مورد ، اگر ما کشوری کاملا عادی بودیم و تحریمی بر علیه ما اعمال نشده بود می توانستیم بگوییم این اقدامات مقابله ای اثر گذار خواهد بود. اما در شرایطی که تحت تحریم های ثانویه و شدید بانکی قرار داریم و بیش از هزار نهاد و بانک ایران و حتی بانک مرکزی کشور ما تحت شدیدترین تحریم ها قرار دارند بنابراین کشورهای دیگر احتیاط های لازم را به دلیل ترس از جرایم آمریکا و قطع از دسترسی دلاری بانکهای خود دارند و این احتیاط ها بسیار فراتر از محدودیتهایی است که در FATF نسبت به ایران توصیه شده است.

اما در شرایطی که تحت تحریم های ثانویه و شدید بانکی قرار داریم احتیاط کشورها نسبت به همکاری با ایران بسیار فراتر از محدودیتهایی است که در FATF نسبت به ایران توصیه شده است.

 بنابر این آنچه رخ داده است اتفاق خاصی نبود چون ما در همین زمان حال نیز تعامل خاصی با بانکهای دنیا نداریم و عمده کارهای مالی و پولی ما در رابطه با کارهای بین المللی و تجارت از روش های غیر رسمی و در مسیر غیر بانکی انجام می شود. بنابراین ماجرای FATF اثر واقعی زیادی نخواهد داشت ولی اثر روانی دارد و می توان اتفاقاتی را بر بازار ارز پیش بینی کرد که البته کوتاه مدت خواهد بود و بعد از مدتی به حالت عادی بر می گردد.

 اتفاقاتی که در خصوص ارز رخ داد بخشی به مساله FATF بر می گردد و اثری روانی دارد. ولی بخش واقعی آن بحث کند شدن گردش مالی در چین است. عمده تعاملات مالی و بانکی ما با کشورهایی نظیر چین و عراق است و هر گاه در این کشورها اتفاقات خاصی رخ می دهد اثر این حوادث روی تعاملات بانکی و قیمت ارز دیده می شود. به طور مثال در آشوب های عراق تاثیر بدی بر قیمت ارز در ایران دیده شد و یا در سالهای گذشته در امارات با مسائل و مشکلات صرافی ها روبرو شدیم که موحب افزایش قیمت ارز در ایران شده بود. در حال حاضر به دلیل ویروس کرونا بخش زیادی از تعاملات بانکی از طرف چین بسیار کند و آرام انجام می شود و به همین دلیل به مشکل برخورده ایم ولی احتمالا بخش زیادی از این مشکل حل خواهد شد. ماجرای اصلی تحریم ها آمریکا است که در بالاترین سطح خود اعمال شده و باید گفت بالاتر از سیاهی رنگی نیست. در اقتصاد ایران جای زیادی برای تحریم نمانده است. بازیگرانی که با اقتصاد آمریکا تعامل دارند و گره خورده اند از همکاری با ایران پا پس کشیده اند. اما بخشی که آمریکا نمی تواند به آنها ضربه بزند همچنان با ایران همکاری دارد و این بخش توجهی به توصیه های FATF ندارد.  

اصلی ترین دلیل افزایش قیمت ارز تحریم های آمریکا است که در بالاترین سطح خود اعمال شده و باید گفت بالاتر از سیاهی رنگی نیست. در اقتصاد ایران دیگر جای زیادی برای تحریم نمانده است.

FATF توصیه هایی دارد که اولا باید اجرایی شود و ثانیا به طور موثر اجرا شود و خود آنها بر این مورد تاکید فراوانی دارند و عقیده FATF بر اجرای موثر با کیفیتی است که خود آنها می خواهند. به عنوان مثال اگر در قوانین داخلی قانون کلی پولشویی یا قانون کلی مبارزه با تامین مالی تروریسم را تصویب می کنیم آنها نمی پذیرند. طرف مقابل کیفیتی را می خواهد که مورد نظر است. یکی از نقاط اختلاف ما منتقدین FATF با موافقین آن بر این بحث است که آنها ادعا دارند می توان FATF را دور زد و تصویبی داشت و چیز دیگری اجرا کرد. ولی رفتار FATF نشان داده است که قوانین با چه جزییاتی تصویب و چگونه اجرا می شوند.