سیاست پارسی

دلایل آمریکا برای نصب پاتریوت در اربیل و عین‌الاسد

محمد رستم‌پور
 ژنرال «توماس اسپهر» مدیر مرکز دفاعی اندیشکده هریتیج تأکید می‌کند همه سامانه‌های دفاع موشکی از راه دور ایالات متحده ایرادات و اشکالاتی اساسی دارند که پس از حمله موشکی ایران به پایگاه هوایی عین‌الاسد آشکار شده است. او در مقاله‌ای ضمن برشمردن نقاط قوت و ضعف سامانه ضدموشکی پاتریوت، به‌کارگیری این سامانه در عین‌الاسد را به دلیل محدودیت‌های عملیاتی پاتریوت اشتباه می‌خواند.
2860
به گزارش سیاست پارسی، 

یازدهم مارس، سی راکت بر پایگاه هوایی التاجی فرود آمد و دو نیروی آمریکایی و یک سرباز بریتانیایی را کشت. سه روز بعد، التاجی باز هم مورد حمله موشکی قرار گرفت و سه نیروی نظامی آمریکایی مجروح شدند. اعضای کنگره به مقامات پنتاگون فشار آوردند و آنان را مورد بازخواست قرار دادند که چرا پایگاه‌های استقرار نیروهای آمریکایی سامانه‌های دفاع موشکی در اختیار ندارند. چرا ارتش از سامانه «گنبد آهنین» یا دیگر تجهیزات برای دفاع از نیروها استفاده نمی‌کند؟ این نگرانی‌ها پیش از این نیز به وجود آمده بود، پس از حمله موشکی به پایگاه عین‌الاسد و پایگاه‌های هوایی اربیل به دنبال شهادت قاسم سلیمانی. پاسخ کوتاه به این سؤال و نگرانی این است: سیستم‌های دفاع موشکی فعلی آمریکا برای استفاده از راه دور بهینه نشده‌اند. پدافند موشکی جز همان پیشرفت‌هایی که طی سال‌های 2004 تا 2010 داشته، دیگر تغییری نکرده است.

دارایی‌های دفاع موشکی آمریکا، کمیاب هستند. به طور معمول این دارایی‌ها صرف حفاظت از منابع کلیدی استراتژیک می‌شود.

مقامات پنتاگون می‌گویند استقرار سامانه‌های پاتریوت برای دفاع از پایگاه‌های آمریکا در خاک عراق به اجازه این کشور نیاز دارد. خود این توضیح، عذر بدتر از گناهِ نبود پاتریوت برای دفاع موشکی است. استفاده از تجهیزات دفاعی به ندرت چالش‌برانگیز بوده است و این منطق را که اگر ایالات متحده احساس کند نصب این سامانه ضروری است، دولت عراق مخالفت خواهد کرد؛ زیر سؤال می‌برد. حتی اگر عراقی‌ها در برابر نصب پاتریوت مقاومت کنند، احتمال ضعیفی وجود دارد که ایالات متحده پاسخ «نه» آنان را بپذیرد. اگر سامانه پاتریوت تاکنون نصب نشده، به دلایل متعددی همچون تغییر استانداردهای دفاع از نیروهای آمریکا، کمبود دارایی‌های موشکی و محدودیت‌های عملیاتی در راه‌اندازی این سامانه بوده است. دارایی‌های دفاع موشکی آمریکا، کمیاب هستند. به طور معمول این دارایی‌ها صرف حفاظت از منابع کلیدی استراتژیک می‌شود.

ارتش آمریکا تنها 15 گردان پاتریوت دارد: 13 گردان تنها سامانه پاتریوت دارند و دو گردان از ترکیبی از پاتریوت و سامانه آونگار تشکیل شده است. زیرمجموعه این 15 گردان، 60 واحد آتشبار وجود دارند. آتشبارها در واقع بازوهای عملیاتی سامانه هستند. آنها از 6 تا 8 لانچر موشک، یک رادار و یک مرکز کنترل تشکیل شده‌اند. آتشبارها در سراسر جهان پخش شده‌اند و برای نمونه از مرکز عملیات هوایی آمریکا در قطر، سایت‌های مهم و حیاتی در کره جنوبی و دیگر کشورها حفاظت می‌کنند.

سامانه‌های پاتریوت از جمله تجهیزات ارتش آمریکا هستند که مرتباً در جاهای مختلف نصب می‌شوند و کنترل و فرماندهی آنان نیز توسط نیروهای معدودی صورت می‌گیرد. به دلیل تقاضای بالا برای نصب این سامانه‌ها، معمولاً برای یک سال در یک مکان استقرار پیدا می‌کنند و برای یک سال و نیم برای عیب‌یابی، پالایش و تعمیر و ذخیره عملیاتی به خاک آمریکا بازگردانده می‌شوند. تصمیم برای استقرار سامانه پاتریوت معمولاً زمان ذخیره این سامانه‌ها در خانه را کاهش می‌دهد.

در ژانویه 2020، به دلیل تعداد اندک این سامانه‌ها و احساس تهدید کم در عراق، استقرار پاتریوت در پایگاه عین‌الاسد برای حفاظت از 1500 نیروی آمریکایی حاضر در این پایگاه غیرمعمول بود. عرف ارتش در این پایگاه‌ها این است که برای حفاظت از پایگاه، از پدافند غیرعامل پناهگاه‌ها و مقرهای زیرزمینی و اخطار زودهنگام حمله استفاده کند. با توجه به انتظارات مردم آمریکا نسبت به حفاظت از جان سربازان و نظامیان آمریکا، ارتش باید این عرف‌ها و استانداردها را کنار بگذارد.

حالا که این سیستم در دو پایگاه به کار گرفته شده، باید به محدودیت‌های عملیاتی آنها نیز توجه کرد. سیستم‌های پاتریوت برای استفاده در خط مقدم یا در نزدیکی آن مناسب نیست. حتی یک گلوله با کالیبر گوچک نیز می‌تواند به لانچرهای موشک سامانه یا رادار آن آسیب بزند و آن را از کار بیندازد. پاتریوت‌ها باید در محیطی امن و دور از خطر آتش مستقیم یا موشک‌های ضدتانک استقرار پیدا کنند.

سال گذشته کنگره آمریکا موافقت کرد دو سامانه گنبد آهنین از اسرائیل خریداری شود، اما ترکیب آن سامانه و سامانه‌های کنترل هوایی نیز مسائل و مشکلات خاص خود را دارد.

پایگاه هوایی عین‌الاسد چنین محیطی ندارد. محیط اطراف پایگاه که فنس‌کشی نیز شده، در معرض باند هوایی و تجهیزات فرودگاهی است. مگر اینکه ارتش عراق و آمریکایی‌ها فضای پایگاه را گسترش بدهند یا در وضعیت امنیتی آن تغییراتی ایجاد نمایند. این وضعیت، ارتش ایالات متحده را وادار می‌کند به فکر سیستم دفاع موشک بالستیکی سخت‌تری باشد. اما این کار نیز چندان آسان نیست، به ویژه با پیشرفت‌های راداری که امروز اتفاق افتاده. حفاظت از نیروهای آمریکایی در پایگاه‌هایی مانند التاجی متفاوت‌تر و تا اندازه‌ای از نظر فنی پیچیده‌تر است. موشک‌ها در التاجی در یک خط سیر پایین حرکت می‌کنند و زمان پرواز آنها به چند ثانیه می‌رسد نه چند دقیقه. در نتیجه هم تشخیص موشک و هم رهگیری آن بسیار دشوار خواهد بود.

برای مقابله با تهدیدات موشکی، ارتش آمریکا تلاش کرده است در سال‌های اخیر یک روش منسجم در برابر همه تهدیدات از موشک‌های کروز و پهپادها گرفته تا حملات توپخانه‌ای در پیش گیرد. اما اجرای این شیوه منسجم چالش‌های پرشماری دارد، چرا که هر یک از این تهدیدات در جای خود با سرعت و فناوری منحصربه‌فردی در حال پیشرفت هستند. سال گذشته کنگره آمریکا موافقت کرد دو سامانه گنبد آهنین از اسرائیل خریداری شود، اما ترکیب آن سامانه و سامانه‌های کنترل هوایی نیز مسائل و مشکلات خاص خود را دارد.

تا زمانی که نیروهای آمریکایی در منطقه حضور دارند، آنان بایستی تحت تهدیدات راکتی و حملات موشکی عملیات کنند.

ایران به بزرگترین و پیچیده‌ترین برنامه موشکی در خاورمیانه مجهز است و بدان می‌بالد. راکت‌ها از همان انواعی که در التاجی فرود آمدند، در سراسر منطقه پخش شده است. به رغم تلاش‌های پنتاگون برای خروج نیروها از منطقه، ادامه رفتارهای ایران، آمریکا را ملزم می‌کند همچنان در منطقه بماند و از منافع خود در خاورمیانه حراست کند. واقعیت تأسف‌آور این است که تا زمانی که نیروهای آمریکایی در منطقه حضور دارند، آنان بایستی تحت تهدیدات راکتی و حملات موشکی عملیات کنند. طراحی و پیگیری راهکارهای نوآورانه و مبتکرانه برای محافظت از آنان در برابر موشک‌ها، توجه بیشتری می‌طلبد. تقویت پاتریوت، تجمیع نیروها در پایگاه‌های امن‌تر، مدرن‌سازی سیستم‌های سی‌.آر.اِی.اِم (C-RAM) از جمله راه‌حل‌های بالقوه‌ای است که باید به طور جدی بدان فکر کرد.