سیاست پارسی

تهدید، تحریم و تروریسم روی میز «مذاکره» آمریکا با عراق

سید سجاد موسوی شوشتری
مجله فارن‌پالسی به دولت ترامپ توصیه کرده تا در مذاکرات آتی با بغداد از تهدید به قطع کمک‌های حمایتی خود، تحریم نفتی عراق و ترور فرماندهان نظامی گروه‌های شبه‌نظامی این کشور برای وادار کردن دولت این کشور به پشت کردن به ایران استفاده کند.
2900
به گزارش سیاست پارسی، 

روابط واشینگتن با بغداد از زمان حمله سال 2003 آمریکا به عراق تا کنون نقاط عطف متعددی را پشت سر گذاشته است. جنگ و اشغال عراق که منجر به کشته شدن غیرنظامیان بی‌شماری شد، نه تنها بر خلاف قول‌های آمریکا ثبات را برای این کشور به ارمغان نیاورد، بلکه 11 سال بعد زمینه‌ساز ظهور گروه تروریستی داعش شد که سیل دیگری از خون را در این کشور و همسایه غربی‌اش به راه انداخت. شکست داعش نقطه عطف دیگری در روابط آمریکا با عراق بود که این‌بار ایران آن را رقم زد. اکنون که با حمایت‌های نظامی و سیاسی ایران، عراق به سوی ثبات نسبی پیش می‌رود، واشینگتن تلاش می‌کند تا کنترل اوضاع را دوباره به دست بگیرد. یکی از اقدامات دولت آمریکا در این‌باره، برگزاری مذاکراتی با مقامات عراقی در اواسط ماه ژوئن سال جاری میلادی (اواخر خردادماه 99) است.

مجله آمریکایی فارن‌پارسی در همین‌باره طی گزارشی تحت عنوان «رابطه آمریکا-عراق دارد به نقطه حساس نزدیک می‌شود؛ و این اتفاق خوبی است[1]» ضمن متهم کردن ایران به تلاش برای تسلط بر عراق، به دولت ترامپ پیشنهاد کرده تا اهرم‌های فشار خود مانند قطع کمک‌های حمایتی خود، تحریم نفتی عراق و حتی ترور هدفمند فرماندهان نظامی گروه‌های شبه‌نظامی این کشور را برای دور کردن بغداد از تهران به کار ببندد. در ادامه، مهم‌ترین نکات گزارش فارن‌پالسی آمده است.

اکنون که با حمایت‌های نظامی و سیاسی ایران، عراق به سوی ثبات نسبی پیش می‌رود، واشینگتن تلاش می‌کند تا کنترل اوضاع را دوباره به دست بگیرد.

 

عراق کمک‌های آمریکا را صرف دشمنی با آمریکا می‌کند

آمریکا و عراق قرار است ماه ژوئن امسال یک «گفت‌وگوی راهبردی[2]» را با هدف حل‌وفصل اختلافات موجود در روابطشان، از جمله حضور نیروهای آمریکایی در عراق، برگزار کنند. با توجه به تبدیل شدن عراق به میدان نبرد میان آمریکا و ایران، روابط واشینگتن و بغداد به نقطه حساسی رسیده است. رسیدن روابط واشینگتن-بغداد به نقطه حساس، اتفاق خوبی است و دولت ترامپ باید مطمئن شود که این اتفاق رخ می‌دهد.

آمریکا باید مدت‌ها پیش در سیاست‌های خود در قبال عراق بازبینی می‌کرد. طی سال گذشته، منافع آمریکا در این رابطه دوجانبه نادیده گرفته شده‌اند. ایران به شکلی نظام‌مند از اقتصاد عراق برای دور زدن تحریم‌های آمریکا بهره‌برداری کرده است و شبه‌نظامیان تحت حمایت تهران[3] (که نام برخی از آن‌ها در فهرست تحریم آمریکا[4] و فهرست حقوق دولت عراق مشترک است) بارها علیه نظامیان، دیپلمات‌ها و کارکنان بخش خصوصی آمریکا حمله[5] موشکی ترتیب داده‌اند. انجام داده‌اند که دولت عراق هیچ کسی را پاسخ‌گو نیست.

این وضعیت قابل‌تداوم نیست. آمریکا از سال 2003 تا کنون صدها میلیون دلار کمک‌های اقتصادی و نظامی و همچنین حمایت‌های تعیین‌کننده دیپلماتیک نثار عراق کرده با این امید که بغداد با گذر زمان به یک شریک کلیدی در حفظ ثبات و امنیت در خاورمیانه تبدیل شود. این در حالی است که عراق امروز روزبه‌روز بیش‌تر در جهت مخالف این مسیر حرکت می‌کند؛ دست روی دست گذاشته و تماشا می‌کند که چگونه خطرناک‌ترین دشمن آمریکا در منطقه، یعنی ایران، از خاک، نهادها و اقتصاد عراق بهره‌کشی می‌کند.

واشینگتن نباید فرصت گفت و گوی راهبردی با عراق را از دست بدهد. اصلی‌ترین سیاست دولت ترامپ باید وضع شروط سخت‌گیرانه برای حمایت‌های آمریکا از عراق باشد.

 

اهمیت استفاده از کمک‌های مالی برای فشار به عراق

گفت‌وگوی راهبردی پیش رو ممکن است آخرین فرصت برای اصلاح این رویه و ایجاد یک همکاری پایدار و طولانی‌مدت میان آمریکا و عراق باشد. واشینگتن نباید این فرصت را از دست بدهد. اصلی‌ترین سیاست دولت ترامپ باید وضع شروط سخت‌گیرانه برای حمایت‌های آمریکا از عراق باشد. بیماری کووید-19 و پیامدهای اقتصادی آن تا سال‌های سال بودجه آمریکا را تحت فشار بی‌سابقه‌ای قرار خواهد داد. در این شرایط، هیچ‌کس حاضر به تداوم کمک‌های خارجی به کشورهایی نخواهد بود که به شکلی مشهور در جهت تأمین منافع آمریکا گام برندارند، چه برسد به کشورهایی که در حال تقویت دشمنانی مانند ایران هستند.

زمان مواجه کردن دولت عراق با تصمیم‌های سخت فرا رسیده است. بغداد باید به طور کامل متوجه شود که اگر عزم خود برای مقاومت مقابل امپریالیسم ایران و نبرد برای حاکمیت عراق را نشان ندهد، چه هزینه‌هایی خواهد پرداخت. دولت ترامپ خواستار بیش از 600 میلیون دلار بودجه در سال مالی کنونی برای آموزش و تجهیز نیروهای امنیتی عراق شده است[6]. این بودجه علاوه بر کمک‌های لجستیک، اطلاعاتی و حملات هوایی آمریکا در حمایت از عملیات‌های ضدتروریستی عراق است. کاخ سفید همچنین بیش از 120 میلیون دلار بودجه برای حمایت از اقتصاد عراق و برنامه‌های دیگر بغداد درخواست کرده است[7].

واشینگتن همچنین از عراق حمایت کرده تا بتواند میلیاردها دلار کمک اقتصادی از صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی دریافت کند. شاید از همه مهم‌تر، شعبه بانک مرکزی آمریکا در نیویورک میزبان حسابی دلاری است که ذخایر ارزی عراق در آن پس‌انداز شده‌اند. این بانک هر سال اسکناس‌های 100 دلاری به ارزش میلیاردها دلار برای عراق ارسال می‌کند تا اقتصاد مبتنی بر پول نقد عراق را روی پا نگه دارد. [دولت ترامپ اوایل سال جاری میلادی عراق را تهدید کرد که اگر نیروهای آمریکایی را ملزم به خروج از عراق کند، ممکن است دسترسی بغداد را به این حساب بانکی قطع کند[8].]

از ممنوعیت‌های مسافرتی و توقیف اموال مقامات ارشد سیاسی تا ترور هدفمند فرماندهان شبه‌نظامی تحت تحریم آمریکا. حتی گزینه وضع تحریم‌های نفتی علیه عراق (مانند تحریم‌های ایران) هم می‌تواند روی میز قرار بگیرد.

 

تهدید و ارعاب؛ دیگر اهرم‌های آمریکا در «گفت‌وگوی راهبردی»

ناگفته پیداست که بخش عمده‌ای از این کمک‌ها جایگزین‌ناپذیر هستند؛ قطعاً ایران نمی‌تواند این کمک‌ها را جبران کند. بنابراین اوضاع اقتصادی و امنیت عراق که پیشاپیش وخیم است، بدون حمایت آمریکا فاجعه‌بار خواهد شد. با توجه به سقوط کنونی قیمت جهانی نفت (که منبع 90 درصد از درآمد دولت عراق است)، بغداد نمی‌تواند پشتیبانی قدرتمندترین حامی سیاسی، اقتصادی و نظامی خود را از دست بدهد. این حمایت‌ها اهرم قدرتمندی در گفت‌وگوهای راهبردی ماه ژوئن خواهند بود، اما این اهرم را می‌توان قوی‌تر هم کرد.

کافی است واشینگتن به اطلاع بغداد برساند که همکاری‌های روبه‌افزایش عراق با ایران ممکن است این کشور را در معرض تحریم‌های آمریکا قرار دهد؛ از ممنوعیت‌های مسافرتی و توقیف اموال مقامات ارشد سیاسی تا ترور هدفمند فرماندهان شبه‌نظامی تحت تحریم آمریکا. حتی گزینه وضع تحریم‌های نفتی علیه عراق (مانند تحریم‌های ایران) هم می‌تواند روی میز قرار بگیرد.

برای تقویت بیش‌تر این اهرم، می‌توان احتمال تمرکز نیروهای آمریکایی در عراق در منطقه نیمه‌خودمختار کردستان را نیز به طور جدی مطرح کرد. بر خلاف دولت عراق، مقامات حکومتی و امنیتی کردستان متفقاً از حضور نظامی آمریکا حمایت می‌کنند و تلاش زیادی برای تأمین امنیت مهمانان آمریکایی خود کرده‌اند. واشینگتن در سایه امنیت نیروهایش در کردستان، هم می‌تواند مأموریت‌های ضدتروریستی ضروری علیه داعش، از جمله در سوریه، را ادامه دهد و هم چه‌بسا حتی بتواند انعطاف‌پذیری بیش‌تری برای مقابله با تهدیدات ایران و نیروهای نیابتی شبه‌نظامی‌اش داشته باشد.

 

خواسته‌های آمریکا در روابط با عراق

اگرچه آمریکا از عراق حمایت می‌کند، اما خواسته‌هایش از بغداد باید محدود و واقع‌گرایانه باشند. واشینگتن هر قدر هم که به بغداد فشار بیاورد، باز هم عراق وارد جنگ با ایران نخواهد شد یا یک‌شبه گروه‌های شبه‌نظامی را از بین نخواهد برد. با این حال، دولت آمریکا می‌تواند از دولت عراق بخواهد که گام‌های معنی‌دار اما واقع‌گرایانه‌ای را در جهت دفاع از حاکمیت عراق و همزمان رفع نگرانی‌های مهم آمریکا کند:

از نظر سیاسی، سرکوب خشونت‌آمیز اعتراضاتِ مسالمت‌آمیز باید پایان یابد و نیروهای امنیتی و شبه‌نظامیانی که مسئول این جنایات هستند باید به شکلی معتبر مورد تحقیق، پیگرد و مجازات قرار بگیرند. همچنین باید گفت‌وگوهای ملی با جنبش اعتراضی به صورت جدی برقرار شود.

از نظر اقتصادی، دولت عراق باید با آمریکا در جهت خنثی‌سازی نقشه‌های ایران برای دور زدن تحریم‌های آمریکا، به ویژه صادرات نفت ایران و دسترسی این کشور به دلار آمریکا از طریق عراق همکاری کند؛ این فعالیت‌ها اقتصاد خود عراق را هم در معرض تحریم‌های ثانویه آمریکا قرار می‌دهند.

از نظر نظامی، آمریکا باید به وضوح ببیند که بغداد دارد برای توقف حملات علیه نظامیان و دیپلمات‌های آمریکایی تلاش می‌کند؛ این تلاش‌ها باید علاوه بر محکوم کردن، شامل به‌کارگیری قاطعانه سرویس‌های اطلاعاتی و امنیتی عراق باشد. اگرچه آمریکا هرگز از حق خود برای دفاع یک‌جانبه از پرسنلش کوتاه نخواهد آمد، اما هرچه اقدامات عراق در این‌باره بیش‌تر باشند، اقداماتی که نیروهای آمریکایی باید انجام بدهند، کم‌تر خواهد بود.

 

بحران کرونا باید اهرم فشار آمریکا مقابل عراق شود

بحران کرونا تا از الآن تا مدت‌ها بعد منابع مالی آمریکا را تحت فشار خواهد گذاشت. این یعنی حمایت از بغداد در شرایط عادی هم دشوار خواهد بود، اما تداوم این حمایت اکنون که عراق بیش‌تر تمایل دارد «استان ایران» باید تا «شریک آمریکا» تبدیل به یک مأموریت غیرممکن می‌شود. دولت عراق باید نشان بدهد که دست‌کم به اندازه آمریکا طی 17 سال گذشته، به دفاع از استقلال عراق متعهد است، اما فرصت بغداد دارد به پایان می‌رسد.

واضح است که دولت ترامپ باید در گفت‌وگوهای راهبردی آتی، به مقامات عراق فشار بیاورد. به هر حال، این رابطه دوجانبه‌ی دشوار و رنجور، اما مهم، اکنون در آستانه یک نقطه حساس سرنوشت‌ساز قرار گرفته است. این رابطه اگرچه بدون شک برای منافع آمریکا اهمیت دارد، اما می‌تواند برای عراق هم اهمیت موجودیتی داشته باشد. باید ذهن دولت عراق را از هر توهمی که خلاف این واقعیت باشد، پاک کرد.

 


[1] The U.S.-Iraqi Relationship Is Coming to a Head—and That’s a Good Thing Link

[2] Secretary Michael R. Pompeo Remarks to the Press Link

[3] Iran's Proxies Accelerate Soleimani's Campaign to Compel U.S. Withdrawal from Iraq Link

[4] Treasury Designates Vast Network of IRGC-QF Officials and Front Companies in Iraq, Iran Link

[5] US Fed Up with Baghdad's Failure to Act Against Iran-Backed Militias, State Officials Say Link

[6] Defense Budget Overview Link

[7] Congressional Budget Justification Link

[8] U.S. Warns Iraq It Risks Losing Access to Key Bank Account if Troops Told to Leave Link