سیاست پارسی
اندیشکده شورای آتلانتیک مطرح کرد

پمپئو به دنبال ایجاد بحران‌سیاسی در پرونده هسته‌ای ایران

صحنه تئاتر سیاست خارجی دولت دونالد ترامپ در قبال ایران، ماه‌هاست که حتی با انتصاب مایک پمپئو، وزیر خارجه آمریکا پس از رکس تیلرسون، بدون تغییر بازیگران یا تحرکی، ثابت مانده، تا جایی که چندی پیش نشریه «فارین پالیسی» پس از افزایش تنش‌ها بین دو کشور از عبارت «مرگ مغزی سیاست خارجی آمریکا در مواجهه با ایران» استفاده کرد. با این حال پمپئو همچنان در تلاش برای برچیدن توافق هسته‌ای ایران است.
2984
به گزارش سیاست پارسی، 

اندیشکده شورای آتلانتیک چندی پیش مطلبی در مورد نقش پمپئو در کشاندن ایران به سمت سلاح هسته ای منتشر کرد. این اندیشکده معتقد است پایبند بودن ایران به برجام باعث شده که تندروها در واشنگتن برنامه هایی برای بحران سازی برای ایران طراحی کنند که سوق دادن ایران به سمت سلاح هسته ای به دلیل فشار های بیش از حد و غیر منطقی یکی از این راهکارها است. در زیر ترجمه ای از این گزارش را می خوانید. 

رویه جدید ایالات‌ متحده پس از بر سر کار آمدن پمپئو در راس سیاست‌های خارجی این کشور درحالی در پی گرفته شده که به اعتقاد برخی تحلیل‌گران، او به تهران این بهانه را داده تا فعالیت‌هایی را شروع کند که از نظر اشاعه تسلیحات هسته‌ای نگران‌کننده هستند؛ به این معنا که رآکتور اراک مشکلی میان‌ مدت است و دو سال طول خواهد کشید تا ساخت این رآکتور بر اساس طرح اصلی‌اش کامل شود و بتواند در سال تا چهارده کیلوگرم پلوتونیوم در مقیاس تسلیحاتی تولید کند که برای تولید یک تا دو کلاهک کافی است. اما از موقعی که تبدیل آن بر مبنای طرح تولید تسلیحاتی تمام شود، دیگر بسیار سخت خواهد بود تا بتوان در آینده تهران را ترغیب کرد که دست از این طرح خطرناک بردارد.

البته ذکر این نکته هم حایز اهمیت است که جلوگیری از تامین سوخت غنی‌شده 19.75 درصدی برای رآکتور تحقیقاتی تهران مشکل کوتاه ‌مدت است. اقدام ایران به غنی‌سازی در این سطح در اوایل 2010 بحران فزاینده هسته‌ای را در آن زمان تشدید کرد. سخن معقول ایران این بود که این سوخت برای بارگذاری در رآکتور تحقیقاتی تهران است تا از آن برای تولید ایزوتوپ‌های پزشکی و رسیدگی به بیماران سرطانی استفاده کند اما وقتی که غنی‌سازی به 20 درصد برسد، آنگاه قابلیت استفاده تسلیحاتی دارد. غنی‌سازی نزدیک به 20 درصد موضوع سخنرانی 2012 بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل در سازمان ملل و برای بیان «خطوط قرمزش» بود و در آنجا ایران را تهدید به حمله نظامی کرد.

اقدام ایران به غنی‌سازی در این سطح در اوایل 2010 بحران فزاینده هسته‌ای را در آن زمان تشدید کرد. سخن معقول ایران این بود که این سوخت برای بارگذاری در رآکتور تحقیقاتی تهران است تا از آن برای تولید ایزوتوپ‌های پزشکی و رسیدگی به بیماران سرطانی استفاده کند.

 

نادیده گرفتن دستاورد برجسته توافق هسته‌ای

با بیان همین دلایل بود که برخی تعلیق غنی‌سازی نزدیک به 20 درصد را دستاورد برجسته توافق برنامه اقدام مشترک در 2013 می‌دانستند که صحنه را برای برجام مهیا می‌کرد. پس، توافق 2015 این تعلیق را به مدت 15 سال تمدید و مقرر کرد که ذخایر موجود یا فروخته یا ضعیف شوند.

اما بحث مناقشه‌برانگیز بر سر این است که ایران سوخت رآکتور تحقیقاتی تهران را در قطعات پنج کیلوگرمی از روسیه دریافت کرده و احتمالا تا مدتی برای صفحات سوخت این رآکتور کافی باشند. رآکتور تحقیقاتی تهران به صورت متناوب فعالیت می‌کند، اما تهران مدعی است که تولید ایزوتوپ‌های پزشکی به صورت روزانه انجام می‌شود و می‌تواند مدعی شود که به دلیل بی‌اطمینانی ناشی از بیانیه 27 مه پمپئو، اقدام احتیاطی را برای غنی‌سازی از سر می‌گیرد تا مطمئن شود که اخلالی در کار رآکتور پیش نخواهد آمد.

حرکت اخیر پمپئو به همین منظور انجام شده که ایران را به برداشتن قدم‌های بیشتر ترغیب کند تا آن که لازم باشد برای تنبیه این کشور «مکانیزم ماشه» برای بازگرداندن تحریم‌های سازمان ملل فعال شود.

 

خروج آمریکا از برجام؛ تخطی از محدودیت‌ها

این درحالی است که پمپئو مدعی شده که این بهانه ایران، جهان را به سختی «ایمن» می‌کند. حقیقت خلاف چنین چیزی است. ایران تسلیم هیچ یک از مطالبات خیالی نشده که پمپئو دو سال قبل مطرح کرده بود. به جای این، خروج آمریکا از برجام ایران را به سمت تخطی از محدودیت‌های هسته‌‌ای در آن توافق سوق داد و به این ترتیب، زمان لازم برای تولید یک سلاح ارزشمند هسته‌ای با اروانیوم غنی ‌شده در سطح بالا به نصف رسید.

از طرفی، حرکت اخیر پمپئو به همین منظور انجام شده که ایران را به برداشتن قدم‌های بیشتر ترغیب کند تا آن که لازم باشد برای تنبیه این کشور «مکانیزم ماشه» برای بازگرداندن تحریم‌های سازمان ملل فعال شود. در حالی که ایران احتمالا به صبر خود تا انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا در نوامبر ادامه خواهد داد.

نماینده ویژه آمریکا در امور ایران دیدگاهی کاملا متضاد با بایدن دارد زیرا همزمان اعلام کرد که «دیگر چندان چیزی از برجام باقی نخواهد ماند تا آمریکا دوباره به آن بپیوندد.

 

تا انتخابات اثری از برجام نخواهد ماند

در سوی دیگر میدان، دولت ترامپ به‌ دنبال نابود کردن برجام تا قبل از آن موقع است. از جو بایدن، نامزد احتمالی حزب دموکرات در انتخابات ریاست ‌جمهوری، در مصاحبه 14 مه در مورد برجام پرسیده شد، او گفت که «به دنبال احیای آن خواهد بود» اما برایان هوک، نماینده ویژه آمریکا در امور ایران دیدگاهی کاملا متضاد با بایدن دارد زیرا همزمان اعلام کرد که «دیگر چندان چیزی از برجام باقی نخواهد ماند تا آمریکا دوباره به آن بپیوندد. این سیاست زمین سوخته است.»

این سخنان جناح‌های مختلف درحالی است که ترامپ و پمپئو گفته‌اند هدف‌شان فشار بر ایران است تا برای یک توافق تازه و «بهتر» دوباره مذاکره کنند اما چندان علاقه‌ و تمایلی از خود نشان نداده‌اند که بخواهند عملا با ایران مذاکره کنند.

از سوی دیگر، قرار دادن نام جواد ظریف، وزیر خارجه ایران نیز در لیست سیاه وزارت خزانه‌داری قطعا اقدامی به نیت انجام مذاکره نبود. هم‌ چنین، ترور قاسم سلیمانی، فرمانده نیروی قدس هم کمکی به انجام مذاکره نمی‌کرد. از همه این‌ها گذشته، تیم ترامپ هیچ تلاش مشهودی هم برای کشاندن شرکای اروپایی به سمت خود برای رسیدن به توافق احتمالی در آینده انجام نداده است.

با همه این‌ها، شاید اظهارنظر سم ریبرن، رییس پیشین مجلس نمایندگان سخن پایانی قابل تاملی باشد که زمانی گفته بود: «هر الاغی می‌تواند یک انبار را به هم بریزد، اما برای ساختن انبار به یک نجار خوب نیاز است.» دولت ترامپ توانست به خوبی برجام را به هم بریزد اما آنها چیزی در مورد نجاری نمی‌دانند.

منبع :اندیشکده شورای آتلانتیک