سیاست پارسی

آینده شورای امنیت در گرو برخورد با تحریم‌ تسلیحاتی ایران

امیر بی پروا
بر اساس قطعنامه 2231 که در جولای 2015 به تصویب شورای امنیت ملل متحد به دنبال توافق هسته‌ای رسید، ایران از تحریم‌های موضوع فصل هفتم منشور ملل متحد خارج می‌شود و موعد تحریم تسلیحاتی ایران از اکتبر 2020 پایان می‌یابد، اما آمریکا تلاش دارد مانع از برداشته شدن تحریم‌ها علیه ایران شود.
3045

هم‌زمان با نزدیک شدن به تاریخ پایان تحریم تسلیحاتی ایران، آمریکا فعالیت گسترده‌ای را برای تمدید تحریم تسلیحاتی آغاز کرد که این تلاش‌های آمریکا با مخالفت جامعه بین‌المللی مواجه شد. در ماه جاری میلادی آمریکا پیشنهاد تمدید تحریم‌های تسلیحاتی ایران را به شورای امنیت داد که به‌ صورت چشمگیری مورد مخالفت اعضا قرار گرفت و با آرای ممتنع اکثریت و رأی منفی دو عضو دائم شورای امنیت رو‌به‌رو شد. پس از ناکامی در تمدید تحریم‌های تسلیحاتی، آمریکا درصدد فعال کردن مکانیسم ماشه در برجام برآمد که رئیس دوره‌ای شورای امنیت آن را مورد قبول ندانست و سایر اعضای شورای امنیت نیز با آن مخالفت کردند. پایان تحریم تسلیحاتی ایران به‌ موجب قطعنامه 2231 و عدم امکان تمدید آن از سوی آمریکا از منظر حقوق بین‌الملل از چند بعد قابل ‌بحث است:

پیشنهاد آمریکا به شورای امنیت برای تمدید تحریم‌های تسلیحاتی ایران مغایر با قطعنامه 2231 این شورای در جولای 2015 است.

اول، امکان دسترسی به سلاح‌های متعارف نظامی به‌ منظور بازدارندگی و اعمال حق بر دفاع مشروع حقی است که به‌ موجب حقوق بین‌الملل برای بازدارندگی و اعمال حق بر دفاع مشروع در راستای ماده 51 منشور ملل متحد برای همه اعضای جامعه بین‌المللی ضروری است و بدون وجود مستندات قطعی مبنی بر تهدید جدی علیه صلح و امنیت بین‌المللی در چهارچوب فصل هفتم منشور ملل متحد امکان محدودیت یا سلب این حق نسبت به کشورها وجود ندارد.

دوم، پیشنهاد آمریکا به شورای امنیت برای تمدید تحریم‌های تسلیحاتی ایران مغایر با با قطعنامه 2231 این شورای در جولای 2015 است. قطعنامه مذکور اقدام جامع جامعه جهانی برای حل‌وفصل مناقشات مربوط به ایران است که به دنبال برجام به تصویب رسید این پیشنهاد آمریکا صرفاً یک اقدام یک‌جانبه مغایر با اصول و اهداف منشور ملل متحد است که با ماهیت الزام‌آور قطعنامه‌های شورای امنیت دارای مغایرت آشکار است، به ‌طوری ‌که ثبات رویه شورای امنیت را از بین می‌برد و حتی موجب سلب اعتماد اعضای جامعه جهانی به شورای امنیت می‌گردد، مخالفت شورای امنیت با پیشنهاد آمریکا مخالفت با یک‌جانبه‌گرایی آمریکا و اقدامی هماهنگ برای حمایت از اصول منشور ملل متحد و قواعد حقوق بین‌الملل است.

به ‌موجب حقوق معاهدات وقتی یکی از اعضاء از یک توافق خارج می‌گردد با خروج از توافق دیگر عضو آن توافق نیست لذا حقوق و تکالیف آن نیز دیگر بهره نمی‌برد.

سوم، تلاش‌های آمریکا برای فعال کردن مکانیسم ماشه یک سلسله اقدامات بلااثر است که جامعه بین‌المللی هیچ توجهی به آن نخواهد کرد، چراکه مغایرت آشکاری با حقوق بین‌الملل دارد. در سال 2018 ترامپ در یک اقدام عجولانه و نابخردانه از برجام خارج شد و به‌ صورت یک‌جانبه گسترده‌ترین تحریم‌ها را علیه ایران اعمال کرد و الان پس از دو سال به دنبال فعال کردن مکانیسم ماشه برای از بین بردن برجام است، در حالی ‌که خود از آن خارج‌ شده است و عضو آن نیست. به ‌موجب حقوق معاهدات وقتی یکی از اعضاء از یک توافق خارج می‌گردد با خروج از توافق دیگر عضو آن توافق نیست لذا حقوق و تکالیف آن نیز دیگر بهره نمی‌برد. ترامپ با خارج کردن آمریکا از برجام دیگر نمی‌تواند از حقوق مندرج در آن بهره ببرد و نسبت به اعمال مکانیسم ماشه اقدام نماید و این ادعای آمریکا خلاف آشکار قواعد ابتدایی حقوق بین‌الملل است که البته این ادعای اخیر نیز مورد مخالفت شورای امنیت قرار گرفت.

با پایان تحریم تسلیحاتی ایران در اکتبر 2020 ایران به ‌موجب قطعنامه 2231 شورای امنیت ملل متحد و در راستای اعمال حق بر دفاع مشروع حق دسترسی به سلاح‌های متعارف را خواهد داشت و تلاش‌های آمریکا صرفاً اعمالی یک‌جانبه، خلاف حقوق بین‌الملل است که مورد توجه جامعه جهانی نیز نبوده است.